กลไกสำคัญในการขับเคลื่อนองค์ความรู้สู่การใช้ประโยชน์อย่างเป็นรูปธรรม
งานวิจัยและนวัตกรรมไม่ได้สิ้นสุดเพียงการจัดทำรายงานหรือบทความวิชาการเท่านั้น หากแต่ต้องสามารถต่อยอดไปสู่การพัฒนาคน องค์กร สังคม และประเทศได้อย่างเป็นรูปธรรม แนวคิดเรื่อง “10 ประเภทผลผลิต” จึงเป็นกรอบสำคัญที่ช่วยสะท้อนคุณค่าและผลลัพธ์ของงานวิจัยในมิติต่าง ๆ อย่างครอบคลุม
ทั้ง 10 ประเภทผลผลิต สามารถอธิบายได้ดังนี้
1. กำลังคนหรือหน่วยงานที่ได้รับการพัฒนาทักษะ
งานวิจัยก่อให้เกิดการพัฒนาศักยภาพของบุคลากร นิสิต นักวิจัย หรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ทั้งด้านความรู้ ทักษะวิชาชีพ และทักษะการวิจัย อันเป็นรากฐานสำคัญของการพัฒนาที่ยั่งยืน
2. ต้นฉบับบทความวิจัย (Manuscript)
ผลงานวิจัยในรูปแบบต้นฉบับบทความวิชาการ เป็นผลผลิตที่แสดงถึงกระบวนการสร้างองค์ความรู้ใหม่ สามารถนำไปเผยแพร่ในวารสารวิชาการระดับชาติและนานาชาติ
3. หนังสือ
การสังเคราะห์องค์ความรู้จากงานวิจัยเพื่อจัดทำเป็นหนังสือหรือตำรา ช่วยขยายผลการเรียนรู้ และเป็นแหล่งอ้างอิงทางวิชาการสำหรับการศึกษาในระยะยาว
4. ต้นแบบผลิตภัณฑ์ เทคโนโลยี กระบวนการใหม่ หรือบริการทางสังคม
ผลผลิตในรูปแบบต้นแบบ (Prototype) แสดงให้เห็นการนำองค์ความรู้จากงานวิจัยไปประยุกต์ใช้จริง ทั้งในเชิงเทคโนโลยี นวัตกรรม หรือการแก้ปัญหาสังคม
5. ทรัพย์สินทางปัญญา
ได้แก่ สิทธิบัตร อนุสิทธิบัตร ลิขสิทธิ์ หรือผลงานที่ได้รับการจดทะเบียนตามกฎหมาย เป็นการคุ้มครองผลงานวิจัยและส่งเสริมการนำไปใช้เชิงพาณิชย์หรือเชิงสาธารณะ
6. เครื่องมือและโครงสร้างพื้นฐาน (Facilities and Infrastructure)
งานวิจัยอาจนำไปสู่การพัฒนาเครื่องมือ ห้องปฏิบัติการ ระบบ หรือโครงสร้างพื้นฐานด้านการวิจัย ซึ่งช่วยยกระดับขีดความสามารถขององค์กรหรือสถาบัน
7. ฐานข้อมูล ระบบ และกลไก
การพัฒนาฐานข้อมูล ระบบสารสนเทศ หรือกลไกการทำงาน เป็นผลผลิตที่สนับสนุนการตัดสินใจ การบริหารจัดการ และการใช้ประโยชน์จากข้อมูลอย่างมีประสิทธิภาพ
8. เครือข่าย
งานวิจัยช่วยสร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างนักวิจัย หน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน ชุมชน และภาคประชาสังคม ซึ่งเป็นพลังสำคัญในการขยายผลการวิจัย
9. การลงทุนวิจัยและนวัตกรรม
ผลผลิตในมิตินี้สะท้อนความสามารถในการดึงดูดงบประมาณ การร่วมลงทุน หรือการต่อยอดโครงการวิจัย เพื่อสร้างผลกระทบในวงกว้างและต่อเนื่อง
10. ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายและมาตรการ
องค์ความรู้จากงานวิจัยสามารถนำไปสังเคราะห์เป็นข้อเสนอเชิงนโยบาย (Policy Recommendation) หรือมาตรการ (Measures) เพื่อใช้ประกอบการกำหนดนโยบายสาธารณะหรือการพัฒนาองค์กร
บทสรุป
10 ประเภทผลผลิต เป็นกรอบที่ช่วยสะท้อนคุณค่าของงานวิจัยอย่างรอบด้าน ตั้งแต่การพัฒนาคน องค์ความรู้ นวัตกรรม ไปจนถึงผลกระทบเชิงนโยบายและสังคม การมองงานวิจัยผ่านกรอบผลผลิตเหล่านี้ จะช่วยให้การวิจัยไม่หยุดอยู่เพียง “ผลงานทางวิชาการ” แต่สามารถสร้างประโยชน์และคุณค่าได้อย่างแท้จริง
